فوبوس و دیموس از کجا آمده اند؟

سپرِ خورشیدی تلسکوپِ فضایی “جِیمز وِب” از چه ساخته شده است؟
شهریور 2, 1395
کشف سیاراتی با اتمسفرِ سکونت پذیر
شهریور 2, 1395

اقمارِ مریخ حاصل یک برخوردِ عظیم هستند!

منشأ پیدایشِ اقمار مریخ، یعنی “فوبوس” و “دیموس”، همواره یک معمّا بوده ولی سه نظریه در مورد نحوه‌ی پیدایشِ آن‌ها وجود دارد. اوّل اینکه با توجه اندازه‌ی کوچک و شکل بی‌قاعده‌ی آن‌ها، تصوّر می‌شود که این اقمار سیارک‌های بیش نیستند که به دام نیرویِ جاذبه‌ی گرانشیِ مریخ افتاده و به دور آن در گردش هستند، امّا اینکه مریخ چگونه آن‌ها را به دام انداخته و در مدارهای دایروی و استوایی به دورش می‌گردند، سؤالی است که هنوز پاسخی برای آن یافت نشده است. دومین نظریه می‌گوید که در انتهای فرآیندِ تشکیلِ خودِ مریخ، این سیاره با یک جسمِ عظیمِ سیاره‌مانندی برخورد کرده و این اقمار به وجود آمده‌اند، اما سؤالی که در این باره مطرح می‌شود این است که چرا دو قمر به وجود آمده و همانندِ زمینِ ما چرا تنها یک قمر مثلِ ماه به وجود نیامده است؟ و سومین احتمال این است که فوبوس و دیموس هر دو هم‌زمان با تشکیلِ مریخ به وجود آمده‌اند که این هم مستلزم آن است که جنس این دو قمر با مریخ یکسان باشد که چگالی بسیار کمِ آن‌ها در تضاد با این نظریه می‌باشد؛ اما دو تحقیقِ مستقل، این معما را حل کرده‌اند و به نظر می‌آید که اقمار مریخ، حاصل یک برخوردِ عظیم هستند.

اقمارِ مریخ حاصل یک برخوردِ عظیم هستند!- فایل گیف برای قرار گیری در سایت

اولین تحقیق و مطالعه توسط یک تیم از محققانِ بلژیکی، فرانسوی و ژاپنی صورت گرفته است که برای اولین بار پیشنهاد می‌کنند مریخ با جسمی به اندازه‌ی یک‌سومِ خود، ۱۰۰ تا ۸۰۰ میلیون سال بعد از شکل‌گیری خودِ مریخ، برخورد کرده و بقایای آن برخورد عظیم، موجب تشکیل یک دیسکِ پهن از مواد به دور مریخ شده است. این دیسک قسمت داخلی‌اش از مواد مذاب و چگال تر و قسمت خارجی‌اش نوعاً از گاز تشکیل‌شده بود. قسمت داخلیِ دیسک سبب تشکیل یک قمر با اندازه‌ی هزار برابر بزرگ‌تر از فوبوس شده و قسمتِ خارجی با گردآوری غبار و مواد، قمرهای کوچک‌تر و دورتر را تشکیل داده است. بعد از چندین هزار سال، مریخ توسط یک قمرِ بزرگ و چندین قمرِ کوچک احاطه‌شده بود و بعد از میلیون‌ها سال، با ناپدید شدن دیسک، نیروی کشندی بین مریخ و این اقمار سبب شده که همه‌ی قمرهای نزدیک، به‌ویژه آن‌یک قمر بزرگ، به سطح مریخ اصابت کنند و فقط دو قمرِ دوردست یعنی فوبوس و دیموس باقی بمانند. با توجه به تنوع پدیده‌های فیزیکی به کار رفته در این تحقیق، هیچ‌گونه شبیه‌سازی رایانه‌ای ممکن نیست. دومین تحقیق و مطالعه که توسط آزمایشگاهِ اخترفیزیک دانشگاه “De Marseille” فرانسه صورت گرفته است، در مورد ترکیبِ قمرها و تنوع ترکیبی کمربندِ سیارکی می‌باشد. آزمایش‌های مربوط به نور گسیلی از فوبوس و دیموس نشان می‌دهند که ترکیب این اقمار با ترکیب موادی باستانی که مریخ را تشکیل داده‌اند ناسازگار است، از جمله کندریت، انستاتیت کندریت و انگریت. با این آزمایش آن‌ها نتیجه گرفتن که این اقمار از دانه‌های غباری که کوچک‌تر از میکرومتر هستند، ساخته‌شده‌اند و این سناریوی تشکیلِ اقمارِ گروه تحقیقاتی اوّل را تائید می‌کند.

هر دو گروه تحقیقات بر روی این نکته اتفاق‌نظر دارند که فوبوس و دیموس از ذراتِ ریز غبار مانندی تشکیل‌شده‌اند و دارای تخلخل داخلی بالایی هستند که در نتیجه چگالی بسیار کم این دو قمر نیز توجیه می‌شود. این نظریه که توسط این دو گروه به‌صورت کاملاً مستقل از هم ارائه‌شده است، همچنین قادر است ارتفاعِ کمِ نیم‌کره‌ی شمالی مریخ را نسبت به نیم‌کره‌ی جنوبی این سیاره توضیح دهد که به سبب برخورد عظیم می‌باشد. مشاهداتِ بیشتر در مورد اقمار مریخ، در آینده کمک خواهد کرد که صحت این نظریه‌ها آزموده شوند، به طوری که سازمانِ فضایی ژاپن (JAXA) قصد دارد در سال ۲۰۲۲، مأموریتی با نامِ اکتشافاتِ اقمارِ مریخ (MMX) انجام دهد که نمونه‌هایی از این اقمار را تا سال ۲۰۲۷ به زمین خواهد آورد و تحقیقات بیشتر ممکن خواهد شد. سازمان فضایی اروپا (ESA) نیز با همکاری آژانس فضایی روسیه (Roscosmos) یک چنین مأموریتی را در سال ۲۰۲۴ اجرا خواهد کرد.

منبع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.